Ostrów Wielkopolski oddaje hołd ofiarom ludobójstwa. 11 lipca dniem pamięci

11 lipca przypomina o jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii, a w Ostrowie Wielkopolskim ta pamięć ma wymiar nie tylko symboliczny, lecz także wspólnotowy.

Pamięć o ofiarach jako obowiązek państwa

W 11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. To data poświęcona ofiarom z Wołynia i Małopolski Wschodniej, gdzie w czasie II wojny światowej doszło do zbrodni, która na zawsze zapisała się w historii Polski.

W przywołanej ustawie z 4 czerwca 2025 r. zaznaczono, że męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na coroczne upamiętnienie przez państwo. W dokumencie podkreślono również, że ofiarom ma być oddawany hołd właśnie tego dnia.

„męczeńska śmierć z powodu przynależności do narodu polskiego zasługuje na pamięć w formie dnia wyróżnianego corocznie przez państwo polskie, w którym ofiarom będzie oddawany hołd”

ustawa z 4 czerwca 2025 r.

Skala zbrodni na Kresach Wschodnich

Według materiału źródłowego w latach 1939–1946 nacjonaliści ukraińscy z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych formacji nacjonalistycznych działających na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, a także na terenach dzisiejszych województw lubelskiego i podkarpackiego, dopuścili się ludobójstwa na ludności polskiej.

W tekście wskazano, że zginęło ponad 100 tysięcy Polaków, głównie mieszkańców wsi. Ofiarami byli całe rodziny, osoby starsze, kobiety i dzieci. Zniszczono również ich dobytek, a setki tysięcy Polaków zmuszono do opuszczenia rodzinnych stron. Apogeum zbrodni przypadło na lipiec 1943 r., a symboliczną datą tej hekatomby jest 11 lipca 1943 r., gdy mordy miały objąć około stu miejscowości.

• okres zbrodni: 1939–1946
• symboliczna data pamięci: 11 lipca
• szacowana liczba ofiar: ponad 100 tysięcy
• czas największego nasilenia: lipiec 1943 r.

Szersze szacunki historyków

Materiał przytacza także najnowsze szacunki polskich badaczy. Wynika z nich, że w latach 1939–1947 z rąk ukraińskich nacjonalistów mogło zginąć nawet ponad 120 tys. obywateli Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej. Z tej liczby około 60 tys. ofiar miało pochodzić z Wołynia, a co najmniej kolejne 60 tys. z Małopolski Wschodniej, Polesia i Lubelszczyzny.

W treści podkreślono też, że w świetle prawa międzynarodowego mordy popełnione głównie na Polakach są kwalifikowane jako ludobójstwo. To właśnie dlatego 11 lipca ma być nie tylko dniem wspomnienia, ale również publicznego uznania skali cierpienia.

Dlaczego to ważne dla lokalnej społeczności

Dla Ostrowa Wielkopolskiego i innych polskich miast takie rocznice są częścią budowania wspólnoty opartej na pamięci. Z materiału wynika, że miasto chce patrzeć w przyszłość, nie rezygnując z pielęgnowania historii, która kształtuje tożsamość kolejnych pokoleń. Pamięć o ofiarach ma wzmacniać szacunek do dziedzictwa, wolności i pokoju.

Wskazano także, że wspólnota staje się silna nie tylko dzięki bieżącym działaniom, ale również przez zachowanie pamięci o tych, którzy zginęli wcześniej. To dlatego 11 lipca ma być dniem zadumy, hołdu i przypomnienia o odpowiedzialności za prawdę historyczną.

Wnioski i dalszy kontekst

Obchody Narodowego Dnia Pamięci mają utrwalać wiedzę o losach Polaków zamordowanych na Kresach Wschodnich oraz o skali wysiedleń i zniszczeń, które dotknęły całe społeczności. W przekazie podkreślono, że pamięć o tych wydarzeniach jest zobowiązaniem wobec ofiar i przyszłych pokoleń.

Informacje przekazał Urząd Miasta w Ostrowie Wielkopolskim.